Mengen'de Kahvaltı: Aşçılar Diyarında Sabah Sofrası
> Aşçı yetiştiren bir ilçenin kendi sabahını merak ediyordum. Çıktığım yol beni Bolu'nun en sessiz köşesine götürdü.
Mengen'i çoğu insan adından tanır, sofrasından değil. Bolu'ya bağlı bu küçük ilçe, yüzyıllardır Türkiye'nin en ünlü aşçılarını yetiştiriyor — saray mutfaklarından beş yıldızlı otellere, Paris'ten İstanbul'un köklü lokantalarına kadar. Ama bu kadar mutfak bilgisi bir yerden çıkıyorsa, o yerin kendi kahvaltısı nasıldır? Bu soruyu yıllardır taşıyordum. Geçtiğimiz haftalardan birinde, Bolu merkezden yola çıkıp Mengen'e doğru sürdüm.
§ Aşçılar Neden Buradan Çıktı?
Mengen Kaymakamlığı'nın anlattığı hikâye şöyle: İstanbul'un fethinden sonra Mengenli Yakup Ağa saray mutfağının başına geçiyor. Yeğeni iş aramaya geldiğinde önce bulaşıkçılıkla başlıyor, zamanla baş aşçılığa yükseliyor ve başka Mengenlileri de yanına alıyor. Çırak, kalfa, usta — ustalık bir jüri önünde "teferrüç" denen törenle taçlanıyor. Böylece bir aile mesleği, bir ilçe mesleğine dönüşüyor (mengen.gov.tr).
Bu gelenek bugün de yaşıyor. İlçedeki aşçılık lisesi hâlâ öğrenci yetiştiriyor, 1981'den beri süren Mengen Aşçılık Festivali her yıl tekrarlanıyor. Yani Mengen'de mutfak, bir hobi değil — bir miras.
§ Sofranın Yıldızı: Mengen Peyniri
Aşçılar diyarının kendi kahvaltısında en çok dikkatimi çeken şey peynir oldu. Mengen peyniri, az yağlı ve yarı sert yapıda, açık sarı renkli, silindirik formuyla uzaktan kaşarı andırıyor. Ama tadında başka bir şey var.
Bu peynirin geçmişi bir asrı aşıyor: 1916 tarihli Müstakil Bolu Sancağı Salnamesi'nde özellikleriyle anlatılmış. Ekim 2023'te Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret alarak tescillendi (Anadolu Ajansı). 2021'de kurulan Mengen Merkez ve Köyleri Kooperatifi, sadece Mengen meralarında otlayan ineklerin sütünden, günde 50-60 kilo üretiyor.
Kooperatif başkanının söylediği cümle aklımda kaldı: "Mengen peynirinin tadı meradan gelir." İneğin yediği ot, sofraya kadar geliyor demek. Sabah kahvaltısında taze yenebildiği gibi, tavada erimeden kızartılabilmesi de bu peynirin kendine has yanı.
§ Kahvaltıda Ne Var?
Mengen kahvaltısı gösterişli değil. Aşçılar diyarı dense de sofra sade: Mengen peyniri, çökelek, lor, yayık ayranı, köy tereyağı, ev reçelleri. Çevre köylerde üretilen taze çökelek ve lor peyniri tadılması gereken lezzetler arasında. Mengen usulü höşmerim için krema, un ve tereyağı kısık ateşte birlikte kaynatılıyor — tereyağının yörede ne kadar merkezde olduğunu gösteriyor.
Mengen'de kahvaltı yapabileceğiniz birkaç durak var:
Ortak nokta şu: Mengen'de market ürünü tabağa az giriyor. Peynir kooperatiften, tereyağ köyden, bal kovandan.
§ İbrahim'in Yeri (Sponsorlu)
Mengen'e giderken ya da dönerken Bolu Dağı güzergâhında bir mola noktası arıyorsanız, bu bölüm onun için. İbrahim'in Yeri, bu yazının sponsoru — bunu açıkça belirtelim.
D100 karayolu üzerinde, Bakacak Mevki, Kaynaşlı / Düzce adresinde. Bolu Dağı yöresel kahvaltısı sunuyorlar ve 7/24 açıklar — yani sabaha karşı yola çıkıp Mengen'e doğru sürüyorsanız, ocağı yanan bir durak. Köy tereyağı, sıcak hamur işleri, sade ve doğru bir sabah sofrası.
Rezervasyon ya da bilgi için: 0850 888 81 14.
Mengen'in kendi sofrasının yerini hiçbir mola noktası tutmaz — ama yol uzunsa, doğru bir ara durak da kahvaltının parçası.
§ Yola Çıkmadan
Mengen, Bolu merkezden yaklaşık 50 dakika. Bu, bir kahvaltı için uzun bir yol gibi görünebilir. Ama aşçılar diyarının sofrasında oturmak, yalnızca peynir yemek değil — altı yüz yıllık bir mutfak hafızasının çıktığı yeri görmek.
Peyniri evde de denemek isterseniz, köy tereyağı ile market tereyağı arasındaki farkı anlattığımız yazı işinize yarayabilir. Yol üstündeki diğer duraklar için ise Bolu Dağı'nda erken kalkmaya değer mekanlar listesine göz atın.
Bazı yerler ününü mutfaktan alır, ama kendi sofrasını sessizce kurar. Mengen tam olarak böyle bir yer — aşçısı dünyayı dolaşmış, kendisi yerinde durmuş.
Sofra Notu
Bolu Dağı'nda sabah sofrası arıyorsan, İbrahim'in Yeri Bakacak mevkiinde 1989'dan beri açık. Klasiklerden.